Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΔΗΜΗΓΟΡΙΑ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΥ

Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΔΗΜΗΓΟΡΙΑ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΥ

Η μορφή του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου έχει διαπλαστεί εις έναν από τους ωραιότερους
θρύλους του έθνους μας . Πόσον δίκαιον είχε η λαϊκή ψυχή να ανυψώσει τόσο υψηλά την
υπέροχη αυτήν φυσιογνωμία τη εθνικής μας ιστορίας φαίνεται και από την κατωτέρω
δημηγορία του την οποίαν εξεφώνησεν εικοσιτέσσερας μόλις ώρας προ του θάνατό του . την προσφέρουμε μεταφρασμένη εις την νεοελληνική εις ευλαβές μνημοσυνών εκείνου ο οποίος κατά τας ύστατας στιγμές της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας τόσον εύγλωττα διετύπωσε τους βαθύτερους πόθους της εθνικής μας ψυχής.

Ευγενέστατοι άρχοντες και εκλαμπρότατοι δήμαρχοι και στρατηγοί και γενναιότατοι συστρατιώται,
σεις γνωρίζετε καλώς ότι έφθασεν η ώρα. Ο αντίπαλος θέλει να φέρη ημάς εις στενόχωρον θέσιν χρησιμοποιών πάσαν πολεμικήν μηχανήν και τέχνην . Θέλει προσέτι να κάμη πόλεμον σφοδρόν και να προκαλέσει συμπλοκήν και σύρραξιν μεγάλην και από ξηράς και από θαλάσσης ... Δια τούτο σας λέγω και σας παρακαλώ , να σταθείτε ανδρείως και με γενναίαν ψυχήν όπως επράξατε πάντοτε μέχρι τώρα πολεμούντες κατά των ενάντιων της πίστεως μας. Παραδίδω εις τας χείρας σας την εκλαμπρότατην και περίφημον αυτήν Πόλιν και πατρίδα μας και Βασιλεύουσαν των πόλεων . Καλώς λοιπόν γνωρίζετε αδελφοί ότι όλοι ανεξαιρέτως οφείλομεν να προτιμήσωμεν να αποθάνωμεν παρά να ζώμεν δια τέσσαρα τινά :
Πρώτον μεν υπέρ της πίστεως ημών και της Θρησκείας .
Δεύτερον υπέρ της Πατρίδος .
Τρίτον υπέρ του Βασιλέως ως εκλεκτού του Κυρίου.
Τέταρτον υπέρ συγγενών και φίλων.
Λοιπόν αδελφοί εάν δι' ένα έκαστον από αυτά χωριστά οφείλομεν να αγωνιζώμεθα μέχρι θανάτου πολύ περισσότερον , όπως βλέπετε σαφώς προκειμένου περί των τεσσάρων ομού τα οποία κινδυνεύομεν να χάσωμεν .Εάν ο θεός δια τα πλημμελήματα τα ιδικά μου, παραχωρήση την νίκην εις τους εχθρούς κινδυνεύομεν προς χάριν της άγιας μας πίστεως την οποίαν μας εδώρησεν ο Χριστός δια του ιδικού Του αίματος . Αυτή είναι το πολυτιμότερον εξ όλων . Διότι και εάν κανείς κερδίση ολόκληρον τον κόσμον χάση δε την ψυχήν του ποιον το όφελος ; Δεύτερον (εάν νικηθώμεν ) θα χάσωμεν την τόσον περίφημον πατρίδα μας και την ελευθερίαν μας. Τρίτον θα χάσωμεν την βασιλείαν .
Τέταρτον δε στερούμεθα των φίλτατων μας τέκνων και συζύγων και συγγενών.
Είναι ήδη πενηνταεπτά ημέραι αφ' ότου ο Σουλτάνος ήλθε και μας απέκλεισε και έκτοτε ήξεραν και νύκτα με πάσαν δύναμιν και μηχανήν δεν έπαυσε να μας πολιορκεί αλλά με την χάριν του παντεπόπτου Χριστού πολλάκις μέχρι τώρα κακώς απεπέμφθη από τα τείχη εντροπιασμένος . Και τώρα πάλιν αδελφοί μη δειλιάσετε. Εάν το τείχος εδώ και εκεί κατεστράφη από τον βομβαρδισμόν όπως βλέπετε κατά το δυνατόν το διωρθώσαμεν πάλιν . Άλλως τε ημείς όλην μας την ελπίδα την έχομεν αναθέσει εις την ακαταμάχητων δόξαν του Θεού . Ούτοι εν άρμασι και ούτοι εν ίπποις και δυνάμει και πλήθη ημείς δε εν ονόματι Κυρίου του Θεού και σωτήρος ημών πεποίθαμεν όπως επίσης δεύτερον και εις τας χείρας μας και την ρωμαλεότητας μας την οποίαν μας εχάρισεν η θεία δύναμις . Γνωρίζω δε ότι κατά την συνήθειαν των θα επιτεθούν εναντίον μας με βαναυσότητα και έπαρσιν και βίαν δια να μας καταπονήσουν επειδή είμεθα ολίγοι και μας φέρουν ούτως εις δύσκολον θέσιν . Θα έλθουν δε με φωνάς μεγάλας και αναριθμήτους αλαλαγμούς δια να μας φοβήσουν . Τας τοιαύτας ανοησίας των τας γνωρίζετε καλώς και δεν είναι ανάγκη να σας ομιλήσω δι αυτάς . Εντός ολίγου θα τα κάμουν όλα αυτά και πέτρας πολλάς και βέλη και βλήματα ως η άμμος της θαλάσσης θα πετούν επάνω από τας κεφαλάς μας. Ελπίζω όμως ότι με όλα αυτά δεν θα κατορθώσουν να μας βλάψουν διότι σας βλέπω και αγάλλομαι και με τοιαύτας ελπίδας τρέφεται ο λογισμός μου ότι αν και είμεθα πάρα πολύ ολίγοι εν τούτοις όλοι είμεθα επιδέξιοι και εξησκημένοι ταυτοχρόνως δε ρωμαλέοι δυνατοί και γενναιόκαρδοι και καλώς παρασκευασμένοι . Κατά την συμπλοκήν και την σύρραξιν να σκεπάζετε καλά την κεφαλήν σας με την ασπίδα η δε δεξιά η οποία κρατεί την ρομφαίαν ας είναι πάντοτε μακρά. Αι περικεφαλαίαι σας και οι θώρακες και η σιδηρόφρακτος ενδυμασία σας μαζί με τα υπόλοιπα όπλα σας είναι πολύ ικανοποιητικά και κατά την συμποκήν θα είναι πολύ ωφέλιμα . Αυτά οι αντίπαλοι μας ούτε τα μεταχειρίζονται ούτε τα έχουν. Επίσης ημείς ευρισκόμεθα μέσα από τα τείχη και προφυλασσόμεθα εκείνοι όμως έρχονται ακάλυπτοι και προχωρούν με πολύν κόπον .Δι αυτό ω συστρατιώται γίνεσθε έτοιμοι και στερεοί δια τους οικτιρμούς του Θεού και μεγαλόψυχοι .Γνωρίζετε καλώς ότι ο Εμίρης αυτός χωρίς να έχει καμμίαν εύλογον αιτίαν κατέλυσε την φιλίαν την οποίαν είχομεν συμφωνήσει μεταξύ μας και ηθέτησε τους πολλούς του όρκους τους οποίους τους εθεώρησεν ως μηδέν και αιφνιδίως ήλθε και ανήγειρεν ένα φρούριον εις το στενόν του Ασωμάτου δια να είναι εις θέσιν να μας βλάπτει συνεχώς .Τους αγρούς μας τα περιβόλια μας τους κήπους μας και τας κατοικίας μας τα κατέκαυσε . Όσους αδελφούς μας Χριστιανούς εύρεν εκεί τους εθανάτωσε η τους ηχμαλώτισε ...
Αφού λοιπόν αδελφοί ήλθε και μας απέκλεισε ... καθ' εκάστην ζητεί πως να καταπίη και ημάς και την Πόλιν αυτήν την οποία ανήγειρε ο τρισμακάριστος και μέγας εκείνος Βασιλεύς ο Κωνσταντίνος ο οποίος την αφιέρωσεν και την εχάρισεν εις την πάναγνον και υπέραγνον Δέσποινα ημών Θεοτόκον Μαρίαν δια να κυριαρχήσει και να είναι σκέπη και βοηθός της Πατρίδος μας καταφύγιον των Χριστιανών ελπίς και χαρά πάντων των Ελλήνων και καύχημα όλων των κατοίκων της Ανατολής .
Αυτός (δηλαδή ο Μωάμεθ ) θέλει να την υποδουλώση και εκείνην η οποία ήτο κυρία των άλλων πόλεων να την υποβάλει εις τον ζυγόν της δουλείας και τας αγίας εκκλησίας μας όπου επροσκυνείτο η αγία Τριάς και εδοξολογείτο το Πανάγιον Πνεύμα και όπου οι άγγελοι ηκόυοντο να υμνούν τον Θεόν και την ένσαρκον οικονομίαν του Θεού Λόγου θέλει να τας καταστήσει προσκύνημα της ιδικής του πίστεως και του Μωάμεθ και ίσως κατοικητήριον αλόγων και καμήλων . Λοιπόν αδελφοί και συστρατιώται έχετε αυτά κατά νουν διάνα μείνει το μνημοσυνόν σας αιώνιον και η ανάμνησίς σας και η φήμη σας και η ελευθερία σας διατηρηθούν αιωνίως .
( Τέλος αφού προσέθεσεν ολίγα απευθυνόμενος προς τους Ενετούς και τους Λιγουρίτας κατέληξεν ).
"Δεν έχω καιρόν να σας είπω περισσότερα . Μόνον το τεταπεινωμένον σκήπτρον μου αναθέτω εις τας χείρας σας δια να το διαφυλάξετε με ευμένειαν . Σας παρακαλώ δε και αυτό ζητώ επιμόνως από την αγάπην σας ίνα δώσητε την πρέπουσαν υποταγήν εις τους αρχηγούς σας έκαστος αναλόγως του τάγματος του και της υπηρεσίας του . Ας γνωρίζετε λοιπόν τούτο . Και εάν φυλάξετε με όλην σας την καρδία όσα σας παρήγγειλα ελπίζω εις τον Θεόν ότι θα λυτρωθώμεν από την παρούσαν δικαίαν αυτού απειλήν . Εκτός όμως τούτο ο αδαμάντινος στέφανος σας περιμένει εις τους ουρανούς και η μνήμη σας θα μείνει αιώνιος και θα είναι αντάξια εις τον κόσμον αυτόν ."

Ι.Ι.Κ.


	*Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΔΗΜΗΓΟΡΙΑ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΥ* Η μορφή του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου έχει διαπλαστεί εις έναν από τους ωραιότερους θρύλους του έθνους μας . Πόσον δίκαιον είχε η λαϊκή ψυχή να ανυψώσει τόσο υψηλά την υπέροχη αυτήν φυσιογνωμία τη εθνικής μας ιστορίας φαίνεται και από την κατωτέρω δημηγορία του την οποίαν εξεφώνησεν εικοσιτέσσερας μόλις ώρας προ του θάνατό του . την προσφέρουμε μεταφρασμένη εις την νεοελληνική εις ευλαβές μνημοσυνών εκείνου ο οποίος κατά τας ύστατας στιγμές της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας τόσον εύγλωττα διετύπωσε τους βαθύτερους πόθους της εθνικής μας ψυχής. Ευγενέστατοι άρχοντες και εκλαμπρότατοι δήμαρχοι και στρατηγοί και γενναιότατοι συστρατιώται, σεις γνωρίζετε καλώς ότι έφθασεν η ώρα. Ο αντίπαλος θέλει να φέρη ημάς εις στενόχωρον θέσιν χρησιμοποιών πάσαν πολεμικήν μηχανήν και τέχνην . Θέλει προσέτι να κάμη πόλεμον σφοδρόν και να προκαλέσει συμπλοκήν και σύρραξιν μεγάλην και από ξηράς και από θαλάσσης ... Δια τούτο σας λέγω και σας παρακαλώ , να σταθείτε ανδρείως και με γενναίαν ψυχήν όπως επράξατε πάντοτε μέχρι τώρα πολεμούντες κατά των ενάντιων της πίστεως μας. Παραδίδω εις τας χείρας σας την εκλαμπρότατην και περίφημον αυτήν Πόλιν και πατρίδα μας και Βασιλεύουσαν των πόλεων . Καλώς λοιπόν γνωρίζετε αδελφοί ότι όλοι ανεξαιρέτως οφείλομεν να προτιμήσωμεν να αποθάνωμεν παρά να ζώμεν δια τέσσαρα τινά : Πρώτον μεν υπέρ της πίστεως ημών και της Θρησκείας . Δεύτερον υπέρ της Πατρίδος . Τρίτον υπέρ του Βασιλέως ως εκλεκτού του Κυρίου. Τέταρτον υπέρ συγγενών και φίλων. Λοιπόν αδελφοί εάν δι' ένα έκαστον από αυτά χωριστά οφείλομεν να αγωνιζώμεθα μέχρι θανάτου πολύ περισσότερον , όπως βλέπετε σαφώς προκειμένου περί των τεσσάρων ομού τα οποία κινδυνεύομεν να χάσωμεν .Εάν ο θεός δια τα πλημμελήματα τα ιδικά μου, παραχωρήση την νίκην εις τους εχθρούς κινδυνεύομεν προς χάριν της άγιας μας πίστεως την οποίαν μας εδώρησεν ο Χριστός δια του ιδικού Του αίματος . Αυτή είναι το πολυτιμότερον εξ όλων . Διότι και εάν κανείς κερδίση ολόκληρον τον κόσμον χάση δε την ψυχήν του ποιον το όφελος ; Δεύτερον (εάν νικηθώμεν ) θα χάσωμεν την τόσον περίφημον πατρίδα μας και την ελευθερίαν μας. Τρίτον θα χάσωμεν την βασιλείαν . Τέταρτον δε στερούμεθα των φίλτατων μας τέκνων και συζύγων και συγγενών. Είναι ήδη πενηνταεπτά ημέραι αφ' ότου ο Σουλτάνος ήλθε και μας απέκλεισε και έκτοτε ήξεραν και νύκτα με πάσαν δύναμιν και μηχανήν δεν έπαυσε να μας πολιορκεί αλλά με την χάριν του παντεπόπτου Χριστού πολλάκις μέχρι τώρα κακώς απεπέμφθη από τα τείχη εντροπιασμένος . Και τώρα πάλιν αδελφοί μη δειλιάσετε. Εάν το τείχος εδώ και εκεί κατεστράφη από τον βομβαρδισμόν όπως βλέπετε κατά το δυνατόν το διωρθώσαμεν πάλιν . Άλλως τε ημείς όλην μας την ελπίδα την έχομεν αναθέσει εις την ακαταμάχητων δόξαν του Θεού . Ούτοι εν άρμασι και ούτοι εν ίπποις και δυνάμει και πλήθη ημείς δε εν ονόματι Κυρίου του Θεού και σωτήρος ημών πεποίθαμεν όπως επίσης δεύτερον και εις τας χείρας μας και την ρωμαλεότητας μας την οποίαν μας εχάρισεν η θεία δύναμις . Γνωρίζω δε ότι κατά την συνήθειαν των θα επιτεθούν εναντίον μας με βαναυσότητα και έπαρσιν και βίαν δια να μας καταπονήσουν επειδή είμεθα ολίγοι και μας φέρουν ούτως εις δύσκολον θέσιν . Θα έλθουν δε με φωνάς μεγάλας και αναριθμήτους αλαλαγμούς δια να μας φοβήσουν . Τας τοιαύτας ανοησίας των τας γνωρίζετε καλώς και δεν είναι ανάγκη να σας ομιλήσω δι αυτάς . Εντός ολίγου θα τα κάμουν όλα αυτά και πέτρας πολλάς και βέλη και βλήματα ως η άμμος της θαλάσσης θα πετούν επάνω από τας κεφαλάς μας. Ελπίζω όμως ότι με όλα αυτά δεν θα κατορθώσουν να μας βλάψουν διότι σας βλέπω και αγάλλομαι και με τοιαύτας ελπίδας τρέφεται ο λογισμός μου ότι αν και είμεθα πάρα πολύ ολίγοι εν τούτοις όλοι είμεθα επιδέξιοι και εξησκημένοι ταυτοχρόνως δε ρωμαλέοι δυνατοί και γενναιόκαρδοι και καλώς παρασκευασμένοι . Κατά την συμπλοκήν και την σύρραξιν να σκεπάζετε καλά την κεφαλήν σας με την ασπίδα η δε δεξιά η οποία κρατεί την ρομφαίαν ας είναι πάντοτε μακρά. Αι περικεφαλαίαι σας και οι θώρακες και η σιδηρόφρακτος ενδυμασία σας μαζί με τα υπόλοιπα όπλα σας είναι πολύ ικανοποιητικά και κατά την συμποκήν θα είναι πολύ ωφέλιμα . Αυτά οι αντίπαλοι μας ούτε τα μεταχειρίζονται ούτε τα έχουν. Επίσης ημείς ευρισκόμεθα μέσα από τα τείχη και προφυλασσόμεθα εκείνοι όμως έρχονται ακάλυπτοι και προχωρούν με πολύν κόπον .Δι αυτό ω συστρατιώται γίνεσθε έτοιμοι και στερεοί δια τους οικτιρμούς του Θεού και μεγαλόψυχοι .Γνωρίζετε καλώς ότι ο Εμίρης αυτός χωρίς να έχει καμμίαν εύλογον αιτίαν κατέλυσε την φιλίαν την οποίαν είχομεν συμφωνήσει μεταξύ μας και ηθέτησε τους πολλούς του όρκους τους οποίους τους εθεώρησεν ως μηδέν και αιφνιδίως ήλθε και ανήγειρεν ένα φρούριον εις το στενόν του Ασωμάτου δια να είναι εις θέσιν να μας βλάπτει συνεχώς .Τους αγρούς μας τα περιβόλια μας τους κήπους μας και τας κατοικίας μας τα κατέκαυσε . Όσους αδελφούς μας Χριστιανούς εύρεν εκεί τους εθανάτωσε η τους ηχμαλώτισε ... Αφού λοιπόν αδελφοί ήλθε και μας απέκλεισε ... καθ' εκάστην ζητεί πως να καταπίη και ημάς και την Πόλιν αυτήν την οποία ανήγειρε ο τρισμακάριστος και μέγας εκείνος Βασιλεύς ο Κωνσταντίνος ο οποίος την αφιέρωσεν και την εχάρισεν εις την πάναγνον και υπέραγνον Δέσποινα ημών Θεοτόκον Μαρίαν δια να κυριαρχήσει και να είναι σκέπη και βοηθός της Πατρίδος μας καταφύγιον των Χριστιανών ελπίς και χαρά πάντων των Ελλήνων και καύχημα όλων των κατοίκων της Ανατολής . Αυτός (δηλαδή ο Μωάμεθ ) θέλει να την υποδουλώση και εκείνην η οποία ήτο κυρία των άλλων πόλεων να την υποβάλει εις τον ζυγόν της δουλείας και τας αγίας εκκλησίας μας όπου επροσκυνείτο η αγία Τριάς και εδοξολογείτο το Πανάγιον Πνεύμα και όπου οι άγγελοι ηκόυοντο να υμνούν τον Θεόν και την ένσαρκον οικονομίαν του Θεού Λόγου θέλει να τας καταστήσει προσκύνημα της ιδικής του πίστεως και του Μωάμεθ και ίσως κατοικητήριον αλόγων και καμήλων . Λοιπόν αδελφοί και συστρατιώται έχετε αυτά κατά νουν διάνα μείνει το μνημοσυνόν σας αιώνιον και η ανάμνησίς σας και η φήμη σας και η ελευθερία σας διατηρηθούν αιωνίως . ( Τέλος αφού προσέθεσεν ολίγα απευθυνόμενος προς τους Ενετούς και τους Λιγουρίτας κατέληξεν ). "Δεν έχω καιρόν να σας είπω περισσότερα . Μόνον το τεταπεινωμένον σκήπτρον μου αναθέτω εις τας χείρας σας δια να το διαφυλάξετε με ευμένειαν . Σας παρακαλώ δε και αυτό ζητώ επιμόνως από την αγάπην σας ίνα δώσητε την πρέπουσαν υποταγήν εις τους αρχηγούς σας έκαστος αναλόγως του τάγματος του και της υπηρεσίας του . Ας γνωρίζετε λοιπόν τούτο . Και εάν φυλάξετε με όλην σας την καρδία όσα σας παρήγγειλα ελπίζω εις τον Θεόν ότι θα λυτρωθώμεν από την παρούσαν δικαίαν αυτού απειλήν . Εκτός όμως τούτο ο αδαμάντινος στέφανος σας περιμένει εις τους ουρανούς και η μνήμη σας θα μείνει αιώνιος και θα είναι αντάξια εις τον κόσμον αυτόν ." Ι.Ι.Κ.
	ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ