ΑΓΑΛΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΝΔΡΙΑΝΤΕΣ

Εκτός από τα αριστουργήματα της κλασικής εποχής που σώθηκαν και δίνουν μια ξεχωριστή αίγλη στην Αθήνα υπάρχουν και τα αγάλματα, ανδριάντες συγχρόνων και νεωτέρων καλλιτεχνών, δείγματα της καλλιτεχνικής παραδόσεως των Ελλήνων. Δεν είναι βέβαια δυνατή η απαρίθμηση όλων αυτών, γιατί μερικά από αυτά βρίσκονται και σε ιδιωτικούς κήπους κλπ. Αναφέρουμε αυτά που βρίσκονται στα πιο κεντρικά πάρκα, πλατείες κλπ των Αθηνών και που δεν αναφέρθηκαν στα σχετικά κεφάλαια.

Σ τ ο Π ε δ ί ο τ ο υ Ά ρ ε ω ς υπάρχουν πολλές προτομές και αγάλματα με μια συμμετρική αρμονία τοποθετημένα στο περιβάλλον. Στην είσοδο από την Μαυρομματαίων (γωνία λεωφ. Αλεξάνδρας ) υψούται επιβλητικό το χάλκινο έφιππο άγαλμα του Βασιλέως Κωνσταντίνου. Είναι έργο Ιταλών καλλιτεχνών, του αρχιτέκτονα Βετριάνι και του γλύπτη Παρίζι και κατασκευάστηκε στην Ιταλία. Η δαπάνη κατεβλήθη από τη Χαρίκλεια Δ. Τζακοπούλου, κόρη του Έλληνα Πολυχρόνη Κότσικα, ομογενούς της Αιγύπτου. Στήθηκε το 1938. Στο εσωτερικό του άλσους υπάρχουν οι προτομές των αγωνιστών της Επαναστάσεως του 1821: Ανδρούτσου (έργο του Α. Απάρτη), Διάκου (έργου του Π. Ρούμπου), Παλαιών Πατρών Γερμανού (του Γ. Συννέφα), Κανάρη του (Μ. Τόμπρου), Καραϊσκάκη (του Φωκ. Ρωκ), Κολοκοτρώνη (του Ι. Βούλγαρη), Μαντώς Μαυρογένους (του Ν. Κουβαρά),

Μαυρομιχάλη (του Αν. Σώχου), Μιαούλη (του Ζ. Γογγοπούλου), Μπότσαρη (του Θ. Εμπειρίκου), Μπουμπουλίνας (του Π. Λαμέρα),Νικηταρά (του Γ. Ζευγώλη), Παπανικολή (του Ν. Γεωργαντή), Παπαφλέσσα (του Κ. Παπαχριστοπούλου), Τζαβέλα (του Ι. Παπά). Όλες οι παραπάνω προτομές είναι από Πεντελικό μάρμαρο, εξαιρετικά έργα νεωτέρας ελληνικής γλυπτικής και στήθηκαν το 1937.

Σ τ ο ν Ε θ ν ι κ ό Κ ή π ο υπάρχουν τα παρακάτω έργα:

Η προτομή του ποιητή Αριστ. Βαλαωρίτη. Στήθηκε το 1927 και είναι έργο του Θ. Θωμοπούλου, στήθηκε το 1927 με δαπάνη του Κ. Ελευθερουδάκη. Η προτομή του πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδος Ιωαν. Καποδίστρια στήθηκε το 1860 και είναι έργο του Ι. Κόσσου. Του Κόσσου είναι και η προτομή του φιλέλληνα Ευνάρδου.

Απέναντι από τον Εθνικό Κήπο, στη λεωφόρο Αμαλίας, υπάρχει η γλυπτική σύνθεση του Φιλιππότη <<Ο Ξυλοθραύστης>>.

Σ τ ο ν κ ή π ο τ ο υ Ζ α π π ε ί ο υ απέναντι από την είσοδο του Παναθηναϊκού Σταδίου, είναι <<Ο Δισκοβόλος>>, έργο του Δημητριάδη. Στήθηκε από το Δήμο Αθηναίων το 1927. Δυο όμορφες γλυπτικές συνθέσεις στο Ζάππειο είναι ο <<Ψαράς>> και ο <<Θεριστής>>, έργα του Φιλιππότη, καθώς και προτομές του ιστορικού Κωνσταντίνου Παπαρρηγοπούλου και των ποιητών Αχιλλέα Παράσχου, Ιωάννη Πολέμη, Γεωργίου Σουρή. Απέναντι από το Ζάππειο , εκεί που συναντώνται οι λεωφόροι Βασιλίσσης Αμαλίας και Όλγας, είναι το μνημείο του οπλαρχηγού του Μακεδονικού Αγώνα Παύλου Μελά, έργο του Λαζάρου Σώχου. Κοντά στις στήλες του Ολυμπίου Διός είναι το μνημείο των Ούγγρων Φιλελλήνων.

Ο Θ η σ ε ύ ς σ ώ ζ ε ι τ η ν Ι π π ο δ ά μ ι α.

Βρίσκεται στην πλατεία Κυριακού. Είναι ένα πολύ όμορφο γλυπτικό σύμπλεγμα από χαλκό, έργο του Γερμανού Ιωάννη Πφουλ. Το χάρισε στον Δήμο Αθηναίων η σύζυγός του, που ήταν Ελληνίδα, σύμφωνα με την επιθυμία του ίδιου του γλύπτη.

Το έφιππο χάλκινο άγαλμα του Κολοκοτρώνη στην ομώνυμη πλατεία, στην οδό Σταδίου. Στήθηκε το 1925. Είναι έργο του Λαζ. Σώχου και έγινε με χρήματα πανελληνίου εράνου.

Στο λόφο του Κολωνού είναι το μνημείο του Λενορμάν, Είναι μαρμάρινη στάμνα και έχει μέσα την καρδιά του Γάλλου φιλέλληνα αρχαιολόγου Καρόλου Λενορμάν, που πέθανε στην Αθήνα το 1859. Αυτή που υπάρχει σήμερα είναι έργο του Μ. Τόμπρου, που στήθηκε το 1936, επειδή καταστράφηκε η παλιά. Επίσης στο λόφο του Κολωνού βρίσκεται ο Μύλλερος, μνημείο πάνω στον τάφο του Γερμανού αρχαιολόγου Ότφριντ Μύλλερ, που πέθανε στην Αθήνα το 1840. Είναι έργο του αρχιτέκτονα Εδ. Σάουμπερτ.

Το μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτου βρίσκεται στην πλατεία μπροστά από τα Παλαιά Ανάκτορα.

Ο Ολυμπιακός Βωμός. Βρίσκεται στην πλατεία, μπροστά από το Παναθηναϊκό Στάδιο. Στήθηκε το 1936, όταν έγιναν οι Ολυμπιακοί αγώνες του Βερολίνου. Τον πυρσό της άναψαν με τη φλόγα που μετακομίσθηκε από την Ολυμπία στο Βερολίνο, με λαμπαδηφόρους που εναλλάσσονταν στο δρόμο. Είναι σύνθεση του αρχιτέκτονα Ν. Μητσάκη και έγινε από τον γλύπτη Μ. Τόμπρο.

Στην πλατεία Συντάγματος υπάρχει ένα αρχαίο ορόσημο με την επιγραφή << H ΟΡΟΣ ΜΟΥΣΩΝ ΚΗΠΟΥ>>. Βρέθηκε όταν κτιζόταν η οικία Καλλιγά και στήθηκε το 1888 σε βάθρο που σχεδιάσθηκε από τον αρχιτέκτονα Αναστάσιο Μεταξά. Στην ίδια πλατεία υπάρχει και η γλυπτική σύνθεση του Δημ. Φιλιππότη το <<Παιδί με τα σταφύλια>>. Στήθηκε το 1948 και μέχρι τότε φυλαγόταν στην καλλιτεχνική συλλογή του Δήμου Αθηναίων.

Κοντά στην πλατεία του Σταδίου είναι το Μνημείο των Διδασκάλων του Γένους και το Μνημείο των Ευεργετών. Είναι και τα δύο επιγραφές με τα ονόματα των Μεγάλων Διδασκάλων του Γένους και τα ονόματα των κυριοτέρων ευεργετών του Αγώνα του 1821.

Στην έπαυλη Θων, στο σημείο που διασταυρώνονται οι λεωφόροι Αλεξάνδρας και Βασιλίσσης Σοφίας, που καταστράφηκε το 1944, υπήρχαν μερικά αξιόλογα μνημεία. Όλα όσα σώθηκαν, φυλάγονται και θα στηθούν στον απέναντι δημόσιο κήπο. Τα μνημεία αυτά είναι: Η <<Αρμονία>>, έργο πιθανόν του Γ. Βρούτου, ο <<Βοσκός με το αρνί>>, το <<Κορίτσι με το ζαρκάδι>> έργο του Γ. Φυτάλη, το <<Παιδί με τον κάβουρα>> και το <<Πνεύμα του Κοπέρνικου>>, που παριστάνει άγγελο να αγκαλιάζει τη γήϊνη σφαίρα, έργο του Γ. Δρόση.

Στον κήπο του Πολυτεχνείου είναι το άγαλμα του Δημητρίου Υψηλάντη, στη νεκρική του κλίνη.

Μπροστά από την Εθνική Βιβλιοθήκη βρίσκεται το άγαλμα του Παν. Βαλλιάνου, και στον προθάλαμό της τα αγάλματα των Ανδρέα και Μαρίνου Βαλλιάνου, σε ένδειξη ευγνωμοσύνης για τις δωρεές των, χάρη στις οποίες κτίσθηκε η Εθνική μας Βιβλιοθήκη που πήρε και το όνομά τους.

Μπροστά από το Πανεπιστήμιο είναι τα καθιστά αγάλματα του Καποδίστρια (που ίδρυσε και το Πανεπιστήμιο;) και του σοφού φιλόλογου Αδαμάντιου Κοραή. Το πρώτο είναι έργο του Γ. Μπονάνου και στήθηκε το 1925 και το δεύτερο του Γ. Βρούτου και στήθηκε το 1875.

Στο δεξιό μέρος της προσόψεως του Πανεπιστημίου

Είναι ο ανδριάντας του μεγαλομάρτυρα Γρηγορίου του Ε΄, Πατριάρχη της Κωνσταντινουπόλεως. Στήθηκε το 1872, είναι έργο του Φυτάλη.

Μέσα στον κήπο του Πανεπιστημίου βρίσκεται το μνημείο του Γλάδστωνος. Είναι έργο του Γ. Βιτάλη. Στήθηκε το 1885 σε ένδειξη ευγνωμοσύνης προς τον μεγάλο φιλέλληνα πρωθυπουργό της Αγγλίας, γιατί υπεστήριζε ότι η Επτάνησος πρέπει να αποδοθεί στην Ελλάδα.

ΧΑΡΗ ΠΑΤΣΗ-ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ. ΤΟΜΟΣ Α΄ 1971


	ΑΓΑΛΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΝΔΡΙΑΝΤΕΣ Εκτός από τα αριστουργήματα της κλασικής εποχής που σώθηκαν και δίνουν μια ξεχωριστή αίγλη στην Αθήνα υπάρχουν και τα αγάλματα, ανδριάντες συγχρόνων και νεωτέρων καλλιτεχνών, δείγματα της καλλιτεχνικής παραδόσεως των Ελλήνων. Δεν είναι βέβαια δυνατή η απαρίθμηση όλων αυτών, γιατί μερικά από αυτά βρίσκονται και σε ιδιωτικούς κήπους κλπ. Αναφέρουμε αυτά που βρίσκονται στα πιο κεντρικά πάρκα, πλατείες κλπ των Αθηνών και που δεν αναφέρθηκαν στα σχετικά κεφάλαια. Σ τ ο Π ε δ ί ο τ ο υ Ά ρ ε ω ς υπάρχουν πολλές προτομές και αγάλματα με μια συμμετρική αρμονία τοποθετημένα στο περιβάλλον. Στην είσοδο από την Μαυρομματαίων (γωνία λεωφ. Αλεξάνδρας ) υψούται επιβλητικό το χάλκινο έφιππο άγαλμα του Βασιλέως Κωνσταντίνου. Είναι έργο Ιταλών καλλιτεχνών, του αρχιτέκτονα Βετριάνι και του γλύπτη Παρίζι και κατασκευάστηκε στην Ιταλία. Η δαπάνη κατεβλήθη από τη Χαρίκλεια Δ. Τζακοπούλου, κόρη του Έλληνα Πολυχρόνη Κότσικα, ομογενούς της Αιγύπτου. Στήθηκε το 1938. Στο εσωτερικό του άλσους υπάρχουν οι προτομές των αγωνιστών της Επαναστάσεως του 1821: Ανδρούτσου (έργο του Α. Απάρτη), Διάκου (έργου του Π. Ρούμπου), Παλαιών Πατρών Γερμανού (του Γ. Συννέφα), Κανάρη του (Μ. Τόμπρου), Καραϊσκάκη (του Φωκ. Ρωκ), Κολοκοτρώνη (του Ι. Βούλγαρη), Μαντώς Μαυρογένους (του Ν. Κουβαρά), Μαυρομιχάλη (του Αν. Σώχου), Μιαούλη (του Ζ. Γογγοπούλου), Μπότσαρη (του Θ. Εμπειρίκου), Μπουμπουλίνας (του Π. Λαμέρα),Νικηταρά (του Γ. Ζευγώλη), Παπανικολή (του Ν. Γεωργαντή), Παπαφλέσσα (του Κ. Παπαχριστοπούλου), Τζαβέλα (του Ι. Παπά). Όλες οι παραπάνω προτομές είναι από Πεντελικό μάρμαρο, εξαιρετικά έργα νεωτέρας ελληνικής γλυπτικής και στήθηκαν το 1937. Σ τ ο ν Ε θ ν ι κ ό Κ ή π ο υπάρχουν τα παρακάτω έργα: Η προτομή του ποιητή Αριστ. Βαλαωρίτη. Στήθηκε το 1927 και είναι έργο του Θ. Θωμοπούλου, στήθηκε το 1927 με δαπάνη του Κ. Ελευθερουδάκη. Η προτομή του πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδος Ιωαν. Καποδίστρια στήθηκε το 1860 και είναι έργο του Ι. Κόσσου. Του Κόσσου είναι και η προτομή του φιλέλληνα Ευνάρδου. Απέναντι από τον Εθνικό Κήπο, στη λεωφόρο Αμαλίας, υπάρχει η γλυπτική σύνθεση του Φιλιππότη <<Ο Ξυλοθραύστης>>. Σ τ ο ν κ ή π ο τ ο υ Ζ α π π ε ί ο υ απέναντι από την είσοδο του Παναθηναϊκού Σταδίου, είναι <<Ο Δισκοβόλος>>, έργο του Δημητριάδη. Στήθηκε από το Δήμο Αθηναίων το 1927. Δυο όμορφες γλυπτικές συνθέσεις στο Ζάππειο είναι ο <<Ψαράς>> και ο <<Θεριστής>>, έργα του Φιλιππότη, καθώς και προτομές του ιστορικού Κωνσταντίνου Παπαρρηγοπούλου και των ποιητών Αχιλλέα Παράσχου, Ιωάννη Πολέμη, Γεωργίου Σουρή. Απέναντι από το Ζάππειο , εκεί που συναντώνται οι λεωφόροι Βασιλίσσης Αμαλίας και Όλγας, είναι το μνημείο του οπλαρχηγού του Μακεδονικού Αγώνα Παύλου Μελά, έργο του Λαζάρου Σώχου. Κοντά στις στήλες του Ολυμπίου Διός είναι το μνημείο των Ούγγρων Φιλελλήνων. Ο Θ η σ ε ύ ς σ ώ ζ ε ι τ η ν Ι π π ο δ ά μ ι α. Βρίσκεται στην πλατεία Κυριακού. Είναι ένα πολύ όμορφο γλυπτικό σύμπλεγμα από χαλκό, έργο του Γερμανού Ιωάννη Πφουλ. Το χάρισε στον Δήμο Αθηναίων η σύζυγός του, που ήταν Ελληνίδα, σύμφωνα με την επιθυμία του ίδιου του γλύπτη. Το έφιππο χάλκινο άγαλμα του Κολοκοτρώνη στην ομώνυμη πλατεία, στην οδό Σταδίου. Στήθηκε το 1925. Είναι έργο του Λαζ. Σώχου και έγινε με χρήματα πανελληνίου εράνου. Στο λόφο του Κολωνού είναι το μνημείο του Λενορμάν, Είναι μαρμάρινη στάμνα και έχει μέσα την καρδιά του Γάλλου φιλέλληνα αρχαιολόγου Καρόλου Λενορμάν, που πέθανε στην Αθήνα το 1859. Αυτή που υπάρχει σήμερα είναι έργο του Μ. Τόμπρου, που στήθηκε το 1936, επειδή καταστράφηκε η παλιά. Επίσης στο λόφο του Κολωνού βρίσκεται ο Μύλλερος, μνημείο πάνω στον τάφο του Γερμανού αρχαιολόγου Ότφριντ Μύλλερ, που πέθανε στην Αθήνα το 1840. Είναι έργο του αρχιτέκτονα Εδ. Σάουμπερτ. Το μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτου βρίσκεται στην πλατεία μπροστά από τα Παλαιά Ανάκτορα. Ο Ολυμπιακός Βωμός. Βρίσκεται στην πλατεία, μπροστά από το Παναθηναϊκό Στάδιο. Στήθηκε το 1936, όταν έγιναν οι Ολυμπιακοί αγώνες του Βερολίνου. Τον πυρσό της άναψαν με τη φλόγα που μετακομίσθηκε από την Ολυμπία στο Βερολίνο, με λαμπαδηφόρους που εναλλάσσονταν στο δρόμο. Είναι σύνθεση του αρχιτέκτονα Ν. Μητσάκη και έγινε από τον γλύπτη Μ. Τόμπρο. Στην πλατεία Συντάγματος υπάρχει ένα αρχαίο ορόσημο με την επιγραφή << H ΟΡΟΣ ΜΟΥΣΩΝ ΚΗΠΟΥ>>. Βρέθηκε όταν κτιζόταν η οικία Καλλιγά και στήθηκε το 1888 σε βάθρο που σχεδιάσθηκε από τον αρχιτέκτονα Αναστάσιο Μεταξά. Στην ίδια πλατεία υπάρχει και η γλυπτική σύνθεση του Δημ. Φιλιππότη το <<Παιδί με τα σταφύλια>>. Στήθηκε το 1948 και μέχρι τότε φυλαγόταν στην καλλιτεχνική συλλογή του Δήμου Αθηναίων. Κοντά στην πλατεία του Σταδίου είναι το Μνημείο των Διδασκάλων του Γένους και το Μνημείο των Ευεργετών. Είναι και τα δύο επιγραφές με τα ονόματα των Μεγάλων Διδασκάλων του Γένους και τα ονόματα των κυριοτέρων ευεργετών του Αγώνα του 1821. Στην έπαυλη Θων, στο σημείο που διασταυρώνονται οι λεωφόροι Αλεξάνδρας και Βασιλίσσης Σοφίας, που καταστράφηκε το 1944, υπήρχαν μερικά αξιόλογα μνημεία. Όλα όσα σώθηκαν, φυλάγονται και θα στηθούν στον απέναντι δημόσιο κήπο. Τα μνημεία αυτά είναι: Η <<Αρμονία>>, έργο πιθανόν του Γ. Βρούτου, ο <<Βοσκός με το αρνί>>, το <<Κορίτσι με το ζαρκάδι>> έργο του Γ. Φυτάλη, το <<Παιδί με τον κάβουρα>> και το <<Πνεύμα του Κοπέρνικου>>, που παριστάνει άγγελο να αγκαλιάζει τη γήϊνη σφαίρα, έργο του Γ. Δρόση. Στον κήπο του Πολυτεχνείου είναι το άγαλμα του Δημητρίου Υψηλάντη, στη νεκρική του κλίνη. Μπροστά από την Εθνική Βιβλιοθήκη βρίσκεται το άγαλμα του Παν. Βαλλιάνου, και στον προθάλαμό της τα αγάλματα των Ανδρέα και Μαρίνου Βαλλιάνου, σε ένδειξη ευγνωμοσύνης για τις δωρεές των, χάρη στις οποίες κτίσθηκε η Εθνική μας Βιβλιοθήκη που πήρε και το όνομά τους. Μπροστά από το Πανεπιστήμιο είναι τα καθιστά αγάλματα του Καποδίστρια (που ίδρυσε και το Πανεπιστήμιο;) και του σοφού φιλόλογου Αδαμάντιου Κοραή. Το πρώτο είναι έργο του Γ. Μπονάνου και στήθηκε το 1925 και το δεύτερο του Γ. Βρούτου και στήθηκε το 1875. Στο δεξιό μέρος της προσόψεως του Πανεπιστημίου Είναι ο ανδριάντας του μεγαλομάρτυρα Γρηγορίου του Ε΄, Πατριάρχη της Κωνσταντινουπόλεως. Στήθηκε το 1872, είναι έργο του Φυτάλη. Μέσα στον κήπο του Πανεπιστημίου βρίσκεται το μνημείο του Γλάδστωνος. Είναι έργο του Γ. Βιτάλη. Στήθηκε το 1885 σε ένδειξη ευγνωμοσύνης προς τον μεγάλο φιλέλληνα πρωθυπουργό της Αγγλίας, γιατί υπεστήριζε ότι η Επτάνησος πρέπει να αποδοθεί στην Ελλάδα. ΧΑΡΗ ΠΑΤΣΗ-ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ. ΤΟΜΟΣ Α΄ 1971
		ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ